Giới thiệu Thổ Nhĩ Kỳ

Đất nước Thổ Nhĩ Kỳ hiện vẫn còn xa lạ so với đại đa số người dân Việt Nam. Bài viết sau đây sẽ giúp ích cho bạn trong việc tìm kiếm thông tin Thổ Nhĩ Kỳ – đất nước xinh đẹp trải dài trên hai lục địa Á – Âu.

Giới thiệu chung về vị trí địa lý Thổ Nhĩ Kỳ

Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ có vị trí địa lý hết sức đặc biệt, nằm trong khu vực Á – Âu (Eurasia) với diện tích 783.562 km², trải dài từ 36° tới 42° Vĩ Bắc và từ 26° tới 45° Kinh Đông. Thổ Nhĩ Kỳ có chung biên giới với: Bulgaria ở phía tây bắc; Hy Lạp phía tây; Georgia, Armenia và phần Nakhichevan của Azerbaijan ở phía đông bắc; Iran phía đông; Iraq và Syria phía đông nam. Ngoài ra, nước này còn tiếp giáp với biển Đen ở phía bắc, biển Aegean, biển Marmara ở phía Tây và Địa Trung Hải ở phía nam. Đường biên giới của đất nước liên lục địa này trải dài trên 2.573 km đường bộ và 8.333 km đường bờ biển (gồm cả các đảo).

vị trí địa lý của thổ nhĩ kỳ
Thổ Nhĩ Kỳ trên bản đồ thế giới

Mặc dù được xác định là phần lớn lãnh thổ thuộc châu Á và Trung Đông (gần 97% diện tích) với một bộ phận nhỏ hơn thuộc châu Âu nhưng các chính sách của Thổ Nhĩ Kỳ kể từ khi thành lập nước cộng hòa (1923) đã giúp cho quốc gia này thành công trong xây dựng một xã hội hiện đại theo kiểu châu Âu nhưng vẫn giữ được những nét đặc trưng của văn hóa Trung Đông truyền thống. Sở hữu vị trí địa lý chiến lược nối liền hai châu lục Á – Âu, lại nằm giữa ba vùng biển lớn nên Thổ Nhĩ Kỳ luôn đóng vai trò cầu nối, trung tâm trung chuyển của các luồng giao thương hàng hóa, dịch vụ của cả khu vực, Đông Âu, Nam Âu, Tây Á và kết nối qua Địa Trung Hải để gắn kết trực tiếp với các quốc gia Bắc Phi.

Lịch sử Thổ Nhĩ Kỳ

Sau giai đoạn phát triển cực thịnh vào thế kỷ XVI và XVII, Đế chế Ottoman bước vào thời kỳ suy yếu và thu hẹp phạm vi ảnh hưởng trong suốt hai thế kỷ XVIII và XIX tiếp theo đó. Đến đầu thể kỷ XX, Đế chế Ottoman gia nhập Liên minh Trung tâm cùng với Đức, Đế quốc Áo-Hungary, Italia và tham gia Thế chiến I chống lại Phe Hiệp ước với kết quả chịu thất bại trong chiến tranh, tuyên bố đầu hàng vào ngày 30/10/1918. Sau Hiệp định Đình chiến Mudros ký kết năm 1918, các nước phe Hiệp ước tìm cách chia tách lãnh thổ của Ottoman thông qua Hiệp định Sèveres ký kết năm 1920.

mustafa kemal ataturk
Lãnh đạo Ataturk – người khai sinh ra nước Cộng Hòa Thổ Nhĩ Kỳ

Ngay sau đó, cuộc chiến tranh dành độc lập của Thổ Nhĩ Kỳ đã nổ ra với sự tập hợp lực lượng của những người dân Thổ Nhĩ Kỳ theo đường lối dân tộc chủ nghĩa chống lại việc chia cắt đất nước của phe Hiệp ước thắng trận trong Thế chiến I. Phong trào Dân tộc Thổ Nhĩ Kỳ tại Anatolia đã phát triển mạnh mẽ và dẫn tới sự ra đời của Hội nghị Đại Quốc dân Thổ Nhĩ Kỳ (Grand National Assembly – GNA) đặt dưới sự lãnh đạo của Mustafa Kemal Atatürk. Với những nỗ lực đấu tranh dành độc lập thành công của GNA, Hiệp ước Sèveres bị bãi bỏ và Hiệp ướng Lausanne được ký kết tháng 7 năm 1923 theo đó phe Hiệp ước buộc phải rời khỏi Anatolia và vùng phía Đông Thrace. GNA với trụ sở chính tại Ankara được quốc tế công nhận và ngày 29 tháng 10 năm 1923, GNA đã chính thức tuyên bố sự ra đời của Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ với tư cách một nhà nước Thổ Nhĩ Kỳ mới kế thừa Đế chế Ottoman và chấm dứt sự tồn tại nhiều thế kỷ của Đế chế này. Thủ đô của Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ được chuyển từ Istanbul về Ankara. Trong thời kỳ phát triển mới từ năm 1923 đến nay, các chính phủ kế tiếp nhau của Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ đã tiến hành hàng loạt các cuộc cải cách sâu rộng về mọi mặt kinh tế, chính trị, xã hội, tôn giáo. Cùng với chính sách đối nội, chính sách đối ngoại cũng được xây dựng và điều chỉnh để đảm bảo Thổ Nhĩ Kỳ có thể hội nhập quốc tế, hội nhập khu vực một cách có hiệu quả, giúp cho quốc gia này phục hồi và khẳng định vai trò, vị thế trong khu vực và trên thế giới.

Văn hóa Thổ Nhĩ Kỳ

Thổ Nhĩ Kỳ có một nền văn hóa rất đa dạng bắt nguồn từ nhiều yếu tố của Đế chế Ottoman, Châu Âu, và các truyền thống Hồi giáo. Vì Thổ Nhĩ Kỳ đã chuyển đổi thành công từ một nhà nước tôn giáo thời Đế chế Ottoman để trở thành một quốc gia hiện đại với một sự tách biệt rất rõ ràng giữa nhà nước và tôn giáo, nên sự tự do thể hiện nghệ thuật được tôn trọng rõ rệt.
Trong những năm đầu của nền cộng hoà, chính phủ đã đầu tư nhiều khoản tài nguyên vào nghệ thuật, như hội hoạ, điêu khắc và kiến trúc cũng như nhiều ngành khác. Điều này được thực hiện nhờ vào cả quá trình hiện đại hóa và việc sáng tạo một bản sắc văn hóa riêng. Hiện nay kinh tế Thổ Nhĩ Kỳ đã phát triển tới mức đủ đảm bảo cho sự tự do sáng tạo nghệ thuật của nghệ sĩ.

nhảy truyền thống thổ nhĩ kỳ
Điệu nhảy truyền thống của Thổ Nhĩ Kỳ

Vì nhiều yếu tố lịch sử còn đóng vai trò quan trọng trong việc xác định bản sắc Thổ Nhĩ Kỳ, văn hóa Thổ Nhĩ Kỳ là một sự tổng hợp đáng chú ý giữa các nỗ lực rõ rệt nhằm trở thành “hiện đại” và tây phương Hoá, cộng với sự cảm giác cần thiết phải giữ lại truyền thống tôn giáo và các giá trị lịch sử.

Tìm hiểu thêm về Văn hóa Thổ Nhĩ Kỳ.

Tôn giáo ở Thổ Nhĩ Kỳ

Hồi giáo là tôn giáo lớn nhất ở Thổ Nhĩ Kỳ. Từ 96% đến 98% dân số Thổ Nhĩ Kỳ được coi là theo Đạo Hồi trên danh nghĩa, và theo cuộc thăm dò tín ngưỡng có 97,8% dân số thực sự theo Hồi giáo. Hầu hết người Hồi giáo ở Thổ Nhĩ Kỳ là người Hồi giáo Sunni (khoảng 70-80%), Hồi giáo Shia khoảng 20-30% dân số. Ngoài ra còn có một cộng đồng Shia Twelver chiếm khoảng 3% dân số. Trong đạo Hồi, có rất nhiều ngày lễ nhưng tiêu biểu nhất vẫn là tháng lễ ăn chay Ramadan và lễ hiến sinh Kurban Bayram.

Hồi giáo ở thổ nhĩ kỳ
Hồi giáo là tôn giáo chính ở Thổ Nhĩ Kỳ

Ngoài Hồi giáo là tôn giáo chính, các tôn giáo khác tại Thổ Nhĩ Kỳ chỉ chiếm từ 1% – 2% dân số và hầu hết trong số này thuộc về Kitô giáo. Kitô giáo có một lịch sử lâu dài ở Anatolia (nay là một phần của Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ ), là nơi ra đời của nhiều Kitô hữu Tông Đồ và Thánh, chẳng hạn như Saint Paul, Saint Timothy, Saint Nicholas. Nhìn chung các tín đồ Kitô giáo được tôn trọng và không gặp vấn đề gì lớn trong cuộc sống tại Thổ Nhĩ Kỳ – quốc gia có truyền thống Hồi giáo ôn hòa.

Ẩm thực Thổ Nhĩ Kỳ

Ẩm thực Thổ Nhĩ Kỳ kết hợp các ảnh hưởng của Địa Trung Hải, Trung Á, Kavkazg, và của Ả Rập, và là vô cùng phong phú. Thịt bò là loại thịt quan trọng nhất (thịt cừu cũng là phổ biến nhưng thịt lợn là rất khó để tìm thấy mặc dù không bất hợp pháp), và cà tím (cà tím), hành tây, đậu lăng, đậu, cà chua, tỏi, và dưa chuột là loại rau chính. Một sự phong phú của các loại gia vị cũng được sử dụng. Các loại cây lương thực chính là lúa (pilav), bulgur lúa mì và bánh mì, và các món ăn thường được nấu chín trong dầu thực vật hoặc đôi khi bơ.

[cml_media_alt id='926']Một bữa ăn sáng của người Thổ Nhĩ Kỳ[/cml_media_alt]
Một bữa ăn sáng của người Thổ Nhĩ Kỳ

Một bữa ăn đầy đủ Thổ Nhĩ Kỳ tại nhà hàng kebab bắt đầu với một món canh, súp đậu lăng thường (mercimek çorbasi), và một tập hợp các món khai vị Mèze gồm ô liu, phô mai, dưa chua và một loạt các món ăn nhỏ. Mèze có thể dễ dàng được làm thành một bữa ăn đầy đủ, đặc biệt là nếu món này được ăn cùng với Raki. Món chính thường là thịt: một loại món ăn phổ biến và tốt nhất của Thổ Nhĩ Kỳ xuất khẩu nhiều nhất ra các quốc gia khác kebab (Kebap), thịt nướng trong các hình thức khác nhau bao gồm các Doner Kebap nổi tiếng (lát mỏng thịt cạo từ một mũi quay khổng lồ) và şiş kebab (thịt xiên que), và rất nhiều món khác. Köfte (thịt viên) là một biến thể của thịt nướng. Có hàng trăm loại köfte suốt Anatolia, nhưng chỉ có khoảng 10 đến 12 người trong số họ được biết là các cư dân của các thành phố lớn, kike İnegöl köfte, Dalyan köfte, Sulu köfte…

Món ăn truyền thống Doner – Kebap (bánh mì kẹp thịt nướng xoay) của Thổ Nhĩ Kỳ có sức lan tỏa khắp thế giới, rất được ưa chuộng tại Việt Nam. Nhưng món quốc hồn quốc túy của họ chính là kẹo dẻo Lokum hay Turkish Delight – món quà thay cho những lời chúc ngọt ngào nhất. Ngoài ra, bánh Baklava, mật ông gỗ thông Marmaris, bánh ngọt hạt dẻ Bursa… cũng là những món ăn bạn không thể bỏ qua.

Tìm hiểu thêm về ẩm thực Thổ Nhĩ Kỳ.

Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ

Với sự ra đời của nước Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ (1923) và sau quá trình cải cách giai đoạn 1923-1928, việc áp dụng một bảng chữ cái mới trở thành một vấn đề vô cùng quan trọng. Chính phủ đã định hướng sử dụng bảng chữ cái Latin thích nghi với hệ thống nguyên âm Thổ Nhĩ Kỳ và coi đó là cách để có thể dễ dàng học hỏi được những tiến bộ của nền văn minh đương đại. Sự ra đời của Hội Ngôn ngữ Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 1932 là một mốc quan trọng trong nỗ lực cải cách ngôn ngữ. Hội ngôn ngữ sau đó đổi tên thành Hiệp hội ngôn ngữ Thổ Nhĩ Kỳ. Hiện nay, Hiệp hội này tiếp tục hoạt động theo Hiến pháp năm 1982 trong khuôn khổ Tổ chức giáo dục cao học Atatürk về Ngôn ngữ, Văn hóa và Lịch sử.

tiếng thổ nhĩ kỳ thông dụng
Những từ thông dụng nhất của tiếng Thổ Nhĩ Kỳ

Sau 60 năm cải cách ngôn ngữ, việc sử dụng các từ ngữ của Thổ Nhĩ Kỳ trong các văn bản từ 35-40% tăng lên 75-80%. Đây là bằng chứng cụ thể rằng cuộc cách mạng ngôn ngữ do Atatürk khởi xướng đã đạt được sự ủng hộ cao của công chúng. Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ từ sau năm 1923 có nhiều yếu tố từ tiếng Ả Rập và Ba Tư thay thế những từ có nguồn gốc từ Thổ Nhĩ Kỳ cổ xưa. Kể từ năm 1991, các ấn phẩm, chương trình phát sóng radio, và các bài diễn thuyết trước công chúng sử dụng nhiều ngôn ngữ không hợp pháp bị cấm. Ngày nay, đa số những người trẻ tuổi chỉ nói tiếng Thổ Nhĩ Kỳ.

Người Thổ Nhĩ Kỳ

Số liệu thống kê năm 2014 của cơ quan thống kê Thổ Nhĩ Kỳ cho biết dân số Thổ Nhĩ Kỳ là 77,7 triệu người với tỉ suất sinh trung bình (tỷ lệ trẻ em sinh ra trên 1000 dân) đạt 17 trẻ em. Đây là tốc độ tăng trưởng dân số tương đối hợp lý giúp Thổ Nhĩ Kỳ không phải chịu quá nhiều gánh nặng từ việc gia tăng dân số một cách ồ ạt như một số quốc gia Trung Đông láng giềng hay gặp phải tình trạng già hóa dân số như nhiều nước phát triển châu Âu.

mật độ người thổ nhĩ kỳ
Mật độ dân số Thổ Nhĩ Kỳ theo bản đồ (vòng tròn lớn nhất là Istanbul, thứ hai là Ankara, thứ ba là Izmir)

Là một đất nước nằm ở vị trí giao thoa giữa nhiều nền văn minh lớn nên Thổ Nhĩ Kỳ được coi là một đất nước đa sắc tộc. Tuy nhiên, các dân tộc phân bố không đều giữa các vùng, miền trong toàn quốc. Dân số của Thổ Nhĩ Kỳ gồm ba nhóm cộng đồng chính: Người Thổ Nhĩ Kỳ là chủ yếu (chiếm 76%), đứng thứ hai là người Kurd (chiếm 15,7%) và sau đó là các nhóm dân tộc thiểu số khác (chiếm 8,3%).

Những điểm đến hấp dẫn ở Thổ Nhĩ Kỳ

Nhờ vị trí địa lý nằm ở điểm gặp gỡ của ba châu lục, Thổ Nhĩ Kỳ có thể cung cấp giao thông vận tải nhanh chóng và thuận tiện với hơn 200 chuyến bay trực tiếp và kết nối các chuyến bay đến tất cả các điểm khác nhau trên toàn cầu. Khách du lịch cũng có thể khám phá các góc khác nhau của Thổ Nhĩ Kỳ bằng cách đi đường cao tốc thông qua các nước láng giềng ở châu Á và châu Âu.

Tàu du lịch nổi tiếng trên toàn thế giới truy cập vào các cảng lớn của Thổ Nhĩ Kỳ trên tuyến đường của họ. Hành khách có cơ hội đến tham quan, khám phá những cảng và trung tâm thành phố Istanbul, Izmir và Kusadasi. Các chuyến phà giữa Bắc Síp và Mersin; giữa Bodrum, Marmaris và hòn đảo Hy Lạp đã đi vào hoạt động nhằm phục vụ cho mục đích du lịch. Khách du lịch có thêm một sự lựa chọn nữa khi đến với Thổ Nhĩ Kỳ đó là theo đường hằng hải.

[cml_media_alt id='924']Du lịch biển Thổ Nhĩ Kỳ[/cml_media_alt]
Du lịch biển Thổ Nhĩ Kỳ

Đất nước Thổ Nhĩ Kỳ được biết đến với những con người nhiệt tình, hiếu khách. Các khách sạn, nhà hàng với phong cách phục vụ chuyên nghiệp, các danh lam thắng cảnh, các bãi biển thiên đường, các tour du dịch chất lượng luôn chào đón du khách vào bất kỳ thời gian nào của năm. Ngay bây giờ du khách đã có thể tận hưởng kỳ nghỉ của mình ở Thổ Nhĩ Kỳ thông qua các tour du lịch Thổ Nhĩ Kỳ của VT Travel Plus!

Tìm hiểu thêm về du lịch Thổ Nhĩ Kỳ.

Bài viết liên quan

Việt Nam trong mắt người Thổ Nhĩ Kỳ

Trải qua 16 ngày hè đến Sa Pa, Huế, Hội An, Nha Trang, Phan Rang... các nhiếp ảnh gia Thổ Nhĩ Kỳ đã có rất nhiều ấn tượng cũng như kỷ niệm sâu sắc về ...

Bình luận